Thomas Borggrefe

Thomas Borggrefe is theatermaker en daarnaast parttime geestelijk verzorger in de ouderenzorg. Sinds 1991 maakte hij vijf theatervoorstellingen over dementie, waaronder de voorstelling Helderman. De voorstellingen maken de beleving van dementie invoelbaar. De impliciete boodschap van al zijn voorstellingen is om dementerende mensen gelijkwaardig, liefdevol en met respect te behandelen.

 De ontmoetingen met mensen met dementie grijpen me vaak aan, raken mij. Ik kom een vrouw tegen, zij loopt, zij op weg naar huis.’ En wie ben jij?’ vraagt zij. ‘Ik ben Thomas, Thomas, de ongelovige.’ ‘ Geloof je echt niet?’ vraagt zij. ‘Ik twijfel vaak’, zeg ik. ‘En u?’ ‘Ik geloof in God.’ ‘Wat betekent God voor u?’ vraag ik. ‘Als ik dat uit zou kunnen leggen, dan zal ik toch niet geloven,’ zegt ze. Prachtig. Zo raak, zo wijs.

En andere vrouw kijkt me diep in mijn ogen. ‘Die ogen van jou, die zijn van mijn vader. Als ik er straks niet meer ben, dan zal ik je nooit vergeten.’ Ik ben stil en ontroerd. Deze woorden zal ik nooit meer vergeten.

 In mijn theatervoorstellingen resoneren de ontmoetingen met mensen. De Gesprekken. De lichaamstaal. De wereld van mensen met dementie is wonderlijk, verrassend, vaak gevuld met beelden en poëtische taal. Communiceren is millimeterwerk, het vraagt aanwezigheid in het moment. Als je niet met hart, ziel en verstand aanwezig bent, verbreek je het contact. Het is een leerschool voor mij. Mensen vragen aandacht, in haar mooiste vorm: hier en nu. In het ogenblik.

Veel mensen geven mij een mooi compliment: je speelt de lege blik zo mooi. Nee, zeg ik dan. Als ik zo kijk, is het een met herinnering gevulde blik. Jij kijkt als het ware in een achteruitkijkspiegel.

In mijn theaterwerk speelt muziek een belangrijke rol. Het geheugen voor muziek blijft heel lang Intact. Muziek en gevoel. Als ik naar muziek luister en sluit mijn ogen, dan zie ik beelden, kleuren, scenes. Herinneringen worden wakker. Ik ben op het moment met mijn volgende theatervoorstelling over dementie bezig. Ik werk samen met een actrice/zangeres. De werktitel is ‘breinreiziger’. Als zij zingt, wordt de man met dementie helder, wakker: hij wordt ‘wakker’ gezongen.

Het is weer een spannende en avontuurlijke tocht. Een voorstelling maken vraagt aanwezigheid in het moment, aandacht. Het is een proces van vallen en opstaan.

Ik ben blij dat ik het niet alleen hoef te doen. Mijn theaterspel is het doorgeven van ervaringen en ontmoetingen met mensen met dementie. Daar ligt de bron van mijn theaterwerk.